Ψυχολόγος για…. χαρακτήρες βιβλίων!

Μία από τις πολλές προκλήσεις που δέχεται ο καθένας μας όταν κάθεται στο γραφείο του έτοιμος να πιάσει χαρτί και μολύβι και να αρχίσει να ξεδιπλώνει την ιστορία του, είναι αναμφισβήτητα εκείνη της ανάπτυξης των χαρακτήρων του. Κι ενώ είχα ξεκινήσει με χαρά το πρώτο κεφάλαιο του αστυνομικού μου μυθιστορήματος και έφτανα στο σημείο όπου – βάσει του σχεδιαγράμματός μου – η ηρωίδα έπρεπε να εισβάλει δυναμικά σε ένα γραφείο όπου κατά τις υποψίες της θα λάμβανε χώρα μία δολοφονία και να κάνει ότι περνάει από το χέρι της για να την αποτρέψει… αισθάνομαι ένα χτύπημα, σαν να πέφτω σε τοίχο. «Μα,.. εμένα η ηρωίδα μου υποτίθεται ότι είναι ένα άβουλο πλάσμα, πώς είναι δυνατόν να βρει ξαφνικά το θάρρος και να αποτρέψει ένα… φόνο!»

Μετά από ένα πολύωρο ψάξιμο σε φόρουμ ψυχολογίας και δημοσιεύματα αναλυτών πάνω σε θέματα ανθρώπινης ανασφάλειας και αναποφασιστικότητας και με τη λύση της «αλλαγής σχεδίου πλεύσης» να με πλησιάζει απειλητικά, βρέθηκα ξαφνικά ως εκ θαύματος στο προσωπικό μπλογκ της ψυχολόγου Jeannie Campell, με τίτλο: “The Character Therapist: an online therapy service for fictional characters” ή αλλιώς «Ψυχαναλύτρια Χαρακτήρων: μία online ψυχοθεραπεία για μυθοπλαστικούς χαρακτήρες»

http://charactertherapist.com/

The character therapist1

Η Jeannie Campell είναι διπλωματούχος οικογενειακή σύμβουλος και σύμβουλος γάμου στην Καλιφόρνια. Έλαβε πτυχίο ψυχολογίας το 2001 από το Πανεπιστήμιο του Μισισίπι των Ηνωμένων Πολιτειών και από τότε έχει εργαστεί σε ψυχιατρικές κλινικές, κέντρα απεξάρτησης, καταφύγια αστέγων και έχει βρεθεί στο πλευρό οικογενειών, νέων, γονέων και παιδιών για πάνω από δέκα χρόνια. Εκτός από θεραπεύτρια έχει εργαστεί και ως ελεύθερος επαγγελματίας συγγραφέας και κριτικός βιβλίων. Από τον Ιούνιο του 2011 διατηρεί το προσωπικό της μπλογκ παρέχοντας επαγγελματικές συμβουλές για… φανταστικούς χαρακτήρες.

Είχα υποψιαστεί από την αρχή της συγγραφικής μου περιπέτειας ότι οι Αμερικάνοι έχουν αναγάγει την επιστήμη της συγγραφής σε ένα πολύ ανώτερο από εμάς επίπεδο, αλλά το εγχείρημα αυτής της γυναίκας με άφησε πραγματικά άφωνη. Ρίχνοντας μια γρήγορη ματιά στο μπλογκ της, δεν άργησα να πέσω επάνω και στο μαγικό εκείνο εργαλείο που προσφέρει εντελώς δωρεάν στον καθέναν που θα εγγραφεί στο newsletter της, ένα εργαλείο που πραγματικά μου έλυσε τα χέρια: ένα 28σέλιδο βιβλίο βασισμένο στο “Thematic Apperception Test”(Τεστ Θεματικής Αντίληψης) ή εν συντομία “Tat”, το οποίο ανέπτυξε το 1935 ο Αμερικανός ψυχολόγος Henry Murray και σου προσφέρει τη δυνατότητα να ανακαλύψεις την ψυχοσύνθεση και τα κίνητρα του ήρωά σου.

tatpic21TAT-13MF

Το τεστ Tat είναι ένα προβολικό τεστ προσωπικότητας το οποίο στηρίζεται στη γενική αρχή ότι αν παρουσιάσουμε σε ένα άτομο ένα ασαφές ερέθισμα (όπως είναι μια αόριστη εικόνα, η συμπλήρωση μίας πρότασης κτλ), οι απαντήσεις που θα μας δώσει θα στηρίζονται κυρίως στην εσωτερική του κατάσταση και ελάχιστα στα εξωτερικά του ερεθίσματα. Θα «προβάλλει», δηλαδή, τις ασυνείδητες σκέψεις και επιθυμίες του στο ερέθισμα. Στην αρχή του βιβλίου η Jeannie Campell εξηγεί συνοπτικά τη σημασία που έχει για τον αναγνώστη το να συναντά στο μυθιστόρημα που έχει στα χέρια του χαρακτήρες που παρακινούνται από σαφή ερεθίσματα και κίνητρα (αν δεν συμβεί αυτό το πιο πιθανό είναι να μην του κινήσει το ενδιαφέρον και απλά να παρατήσει το βιβλίο) και στη συνέχεια μας παρέχει 13 ασπρόμαυρες εικόνες ζητώντας από εμάς τους συγγραφείς να «μπούμε» στη θέση του ήρωα μας και να κάνουμε το ψυχολογικό τεστ εκ μέρους του. Αυτό που θα προκύψει, εν τέλει, είναι ένα συνεχές μοτίβο απαντήσεων (δηλαδή επαναλαμβανόμενα συναισθήματα, αντιδράσεις και φοβίες που εμφανίζονται ξανά και ξανά στις απαντήσεις του ήρωα μας) τα οποία συνολικά εμπίπτουν σε μία από τις τρεις «κατηγορίες» ανθρώπινων αναγκών – βάσει της θεωρίας του David McClelland – οι οποίες και αναλύονται στις τελευταίες 16 περίπου σελίδες του βιβλίου:

(α) την ανάγκη του ανθρώπου για ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ (η επιδίωξη της υπεροχής και ο συνεχής αγώνας για επιτυχία)

(β) την ανάγκη του ανθρώπου για ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΧΕΣΕΩΝ (η επιθυμία για φιλικές και στενές διαπροσωπικές σχέσεις)

(γ) την ανάγκη του ανθρώπου για ΕΞΟΥΣΙΑ (η ανάγκη να κάνεις τους άλλους να ακολουθούν συμπεριφορές που δεν θα επέλεγαν αν εσύ δεν παρενέβαινες)

Μου πήρε ένα ολόκληρο απόγευμα για να κάνω το τεστ για τους δύο βασικούς μου ήρωες και λίγες μέρες μετά το εφάρμοσα και σε όλους τους υπόλοιπους (εφτά στο σύνολό τους). Στην αρχή πίστευα ότι επρόκειτο για ένα αδιαμφισβήτητο χάσιμο χρόνου, όμως στο τέλος είδα με έκπληξη ότι όντως για τον κάθε χαρακτήρα μου εμφανιζόταν ένα συνεχές μοτίβο αντίληψης και συναισθημάτων. Αφού, λοιπόν, το ενέταξα σε μία από τις παραπάνω κατηγορίες, μπόρεσα στη συνέχεια να ανατρέξω στις πληροφορίες που μου δίνονταν στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου για την εκάστοτε «κατηγορία αναγκών» και να ανακαλύψω έτσι και τις υπόλοιπες πτυχές του χαρακτήρα του ήρωα μου – πληροφορίες που ενδεχομένως να μου χρησίμευαν στο μέλλον. Είναι λίγο χρονοβόρο – και για κάποιους ίσως και κουραστικό – αλλά πραγματικά αξίζει τον κόπο! Όσες φορές κι αν φτάσω μπροστά σε κάποιο τέλμα τύπου: «πώς θα αντιδράσει τώρα ο χαρακτήρας μου σε αυτό το συμβάν;» ή «τί θα σκεφτεί για αυτό το γεγονός;» πάντα ανατρέχω στα μοτίβα που προέκυψαν από το εν λόγω τεστ και πάντα οι απαντήσεις έρχονται μαγικά.

Το μόνο πλεονέκτημα του… είναι στα αγγλικά 😦

Υ.Γ. Κάποιοι επιστημονικοί αγγλικοί όροι που αποδόθηκαν στα ελληνικά ενδέχεται να είναι λανθασμένοι. Αν κάποιος από εσάς εντοπίσει το οποιοδήποτε λάθος, μη διστάσει να μου το επισημάνει ώστε να το διορθώσω άμεσα!

© Μιχελακάκη Μαρία

Βιβλιογραφία:

Advertisements

5 thoughts on “Ψυχολόγος για…. χαρακτήρες βιβλίων!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s