Συζητώντας με μια επιμελήτρια λογοτεχνικών βιβλίων…

Όπως πολύ σωστά καταλάβατε και από τον τίτλο, στην σημερινή ανάρτηση δεν έχω σκοπό να ασχοληθώ με συμβουλές, τεχνικές ή άλλες περιπέτειες που αφορούν στη συγγραφή, αλλά με ένα θέμα που απασχολεί όλους εμάς τους επίδοξους συγγραφείς και δεν είναι άλλο από την επιμέλεια του βιβλίου μας. Για κάποιους μπορεί να είναι μια αναγκαία διαδικασία – αφού ουσιαστικά θα προστεθούν όλες εκείνες οι απαραίτητες πινελιές που θα κάνουν την ιστορίας μας ενδιαφέρουσα προς τον αναγνώστη – όμως υπάρχουν και κάποιοι που τρέφουν μια φοβία απέναντι στους επιμελητές εκδόσεων. Οι προκαταλήψεις πολλές και για να μπορέσω να τις καταρρίψω μέσω αυτού του ποστ, δεν είχα παρά να ζητήσω τη βοήθεια της Φωτεινής, που είναι μεταφράστρια και επιμελήτρια λογοτεχνικών κειμένων και blogger στο ιστολόγιο «METAPHRASI – Minding the (Linguistic) Gap»

Image1

Φωτεινή μου, καλησπέρα. Κατ’ αρχάς να σε ευχαριστήσω για την τιμή που μου έκανες να δεχτείς να φιλοξενηθείς στις σελίδες του blog μου (είναι η πρώτη συνέντευξη που παίρνω όποτε ελπίζω να είσαι επιεικής μαζί μου) και κατά δεύτερον να σε συγχαρώ για το υπέροχο (και πολύχρωμο) ιστολόγιο που διατηρείς εδώ και ένα χρόνο στην πλατφόρμα του wordpress.

Μαριάννα μου η τιμή είναι δική μου! Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ τον εαυτό μου αυθεντία αλλά χαίρομαι πολύ όταν μέσα από την εμπειρία μου στον εκδοτικό χώρο μου δίνεται η ευκαιρία να βοηθήσω ή ακόμα και απλώς να συζητήσω με άτομα που ενδιαφέρονται για το βιβλίο και τις εκδόσεις!

Ξεκινάω εν τάχει με την πρώτη μου ερώτηση η οποία είναι η εξής: Μόλις έχω γράψει ένα μυθιστόρημα και έχω κατοχυρώσει τα πνευματικά του δικαιώματα. Τι κάνω μετά; Σε ποιον απευθύνομαι και τι επιλογές έχω σχετικά με την έκδοση του.

Πρώτον, συγχαρητήρια για την ολοκλήρωση (έστω και υποθετική)! Απαιτεί μια ωριμότητα το να ξέρει κανείς πότε να σταματάει τις συνεχείς αλλαγές και προσθήκες/αφαιρέσεις. Άλλωστε είναι γνωστό πως ένα βιβλίο ή ένα έργο τέχνης δεν τελειώνει ποτέ.

Λοιπόν, οι επιλογές είναι οι εξής: θα πρέπει πρώτα να αποφασίσει κανείς αν θα αναθέσει σε κάποιον ατζέντη την προώθηση του έργου του ή αν θα το κάνει μόνος/η του. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολλοί πράκτορες που να κάνουν αυτή τη δουλειά – το εξωτερικό είναι πιο διαδεδομένο- άρα πάμε στο επόμενο βήμα: ανάλογα με το είδος του βιβλίου που έχει γράψει κανείς –και αυτό είναι πολύ σημαντικό βήμα- θα πρέπει να κάνει μία έρευνα στον εκδοτικό χώρο, κάτι πολύ εύκολο με τις σημερινές επιλογές του διαδικτύου, για να δει ποιοι εκδοτικοί οίκοι έχουν βιβλία με παρόμοια θεματολογία με τη δική του. Σε αυτούς πρέπει να απευθυνθεί πρώτα.

Τρίτον, αποφασίζει αν θα προσπαθήσει να το εκδώσει σε έναν παραδοσιακό εκδοτικό οίκο ή θα ακολουθήσει την οδό της αυτοέκδοσης, όπως πολύ συχνά γίνεται τελευταία. Τέταρτον, φτιάχνει μια ωραία παρουσίαση με έκταση μίας σελίδας, με τίτλο, υπότιτλο, μικρή περίληψη και μικρό βιογραφικό του και φυσικά στοιχεία επικοινωνίας και τη στέλνει μαζί με το έργο του στους εκδοτικούς που έχει επιλέξει ανάλογα με τις οδηγίες που θα βρει στις ιστοσελίδες τους για την αποστολή (π.χ κάποιοι δέχονται μόνο έντυπα, κάποιοι μόνο ηλεκτρονικά κ.λπ.).

Διαβάζοντας το άρθρο σου «Who is who in publishing – μικρό γλωσσάρι εκδοτικών όρων» που ανάρτησες πρόσφατα στο blog σου μου δημιουργήθηκε η εξής απορία: Ποιά είναι ακριβώς η διαδικασία που ακολουθείται στους ελληνικούς εκδοτικούς οίκους; Ποιός επαγγελματίας θα παραλάβει αρχικά το προσχέδιο του βιβλίου μου και τί αλλαγές πρόκειται να γίνουν στη συνέχεια;

Όταν το έργο φτάσει στον εκδοτικό οίκο (είτε ταχυδρομικά είτε ηλεκτρονικά), το αναλαμβάνει ο υπεύθυνος/η παιδικού βιβλίου/λογοτεχνίας κ.ο.κ., ανάλογα με το είδος του έργου. Όταν το διαβάσει, αν δεν του αρέσει, ο συγγραφέας θα λάβει μια επιστολή απόρριψης. Αν του αρέσει θα τρέξει γρήγορα στον εκδότη και θα του το παρουσιάσει. Στη συνέχεια θα σας καλέσουν για να κλείσετε ένα ραντεβού, να μιλήσετε και να διαπραγματευτείτε το συμβόλαιο! Ζήτω!

Μετά την υπογραφή του συμβολαίου ακολουθεί μια μικρή συζήτηση με τον υπεύθυνο εκδόσεων για διάφορα θέματα που μπορεί να προκύψουν ανάλογα με το θέμα του βιβλίου π.χ. την έκταση. Έπειτα το βιβλίο το αναλαβάνει ο επιμελητής, που το περνάει από μια πρώτη διόρθωση και πάλι συζητάει μαζί σου αν χρειαστεί διάφορα θέματα π.χ. αν παρατηρήσει κάτι που θα πρότεινε να προστεθεί/αφαιρεθεί κ.λπ. Αν θέλεις και το έχεις ζητήσει μπορείς να δεις ένα τελικό αρχείο για να εγκρίνεις τις τυχόν αλλαγές. Τέλος, αρχίζει η αναζήτηση του καταλληλότερου τίτλου, εξωφύλλου και περίληψης (υλικού μάρκετινγκ του βιβλίου δηλαδή) κι εδώ ίσως χρειαστεί να είστε προετοιμασμένοι για μια μικρή «μάχη» με την καλή εννοια! Είναι πολύ δημιουργικό κομμάτι και ο εκδότης μπορεί να έχει στο νου του εμπορικά κριτήρια αλλά έχει εμπειρία και φυσικά δε θέλετε το βιβλίο σας να «χαθεί» εξαιτίας ενός κακού εξωφύλλου έτσι δεν είναι; Οπότε εδώ υπάρχει μεγάλη συνεργασία και πολλές συζητήσεις.

Από τη μέχρι τώρα εμπειρία σου, ποιά είναι τα κυριότερα λάθη στα οποία υποπίπτει ένας πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας;

Πρώτο και ΠΟΛΥ σημαντικό: τα ορθογραφικά λάθη! Είναι αδύνατον να διαβάσει κανείς και να ευχαριστηθεί χειρόγραφο όταν κάθε τρεις και λίγο υπάρχουν εξόφθαλμα λάθη και κακή σύνταξη. Επηρεάζουν πολύ αρνητικά την απόφαση σχετικά με την έκδοση.

Δεύτερο, αν και σχετικό, η προχειρότητα. Είναι σημαντικό να έχεις ολοκληρώσει το βιβλίο σου αλλά δεν είναι ωραίο να υπάρχουν ασυνέχειες, διπλά ονόματα, λάθος τοπωνύμια και γενικά πράγματα που δείχνουν ότι δεν έγινε η απαραίτητη έρευνα πριν την παρουσίαση του έργου.

Ως συγγραφέας, ποιά είναι τα λάθη που μπορώ να διορθώσω μόνη μου, ώστε το χειρόγραφό μου να καταλήξει όσο το δυνατόν πιο άρτιο στα χέρια ενός επιμελητή;

Όπως και παραπάνω, τα ορθογραφικά, η σύνταξη, η μορφοποίηση του κειμένου. Είναι πολύ όμορφο να λαμβάνει κανείς περιποιημένα κείμενα που διευκολύνουν την ανάγνωση. Και μια καλή έρευνα των πηγών και των πραγματολογικών στοιχείων αν υπάρχουν.

Και μιας και ανέφερα το θέμα της έρευνας, να διευκρινίσω ότι ο επιμελητής αναλαμβάνει να ελέγξει ιστορικές ασυνέχειες (π.χ. αν κάποιος γράφει ότι ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος έγινε το 1940 πρέπει να το εντοπίσει) αλλά δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει την παραμικρή λεπτομέρεια για την τέχνη της υποδηματοποιίας για παράδειγμα. Ο συγγραφέας κάνει την πιο σημαντική έρευνα και ο επιμελητής θα το ξαναδεί. Αν όμως υπάρχουν πολλοί όροι, π.χ. ιατρικοί, μουσικοί, επιστημονικοί ίσως θελήσει και ο εκδότης να το δώσει σε έναν ειδικό για να είναι σίγουρος.

Ένα πολύ κακογραμμένο κείμενο, τί πιθανότητες έχει να «σωθεί» από έναν επιμελητή;

Εξαρτάται. Ένας επιμελητής που δουλεύει σε εκδοτικό οίκο δεν θα αφιερώσει χρόνο να κάνει τη δουλειά που έπρεπε να έχει κάνει ο συγγραφέας – δεν έχει αυτή την πολυτέλεια. Ένα πολύ κακογραμμένο κείμενο άλλωστε δύσκολα θα πάρει το δρόμο προς την έκδοση. Παρόλα αυτά, αν ο επιμελητής μπει στη διαδικασία αυτή και έχει διάθεση και χρόνο, μπορεί να βελτιώσει πάρα πολύ ένα κακό κείμενο. Θα το αλλάξει πάρα πολύ φυσικά για να γίνει αυτό.

Οι περισσότεροι συγγραφείς τρέμουν στην ιδέα ότι ο επιμελητής θα επέμβει σε θέματα πλοκής, επιμένοντας να αλλάξει τμήματα στην υπόθεση της ιστορίας. Ισχύει κάτι τέτοιο;

Στην Ελλάδα όχι. Ο επιμελητής μπορεί να κάνει κάποιες προτάσεις στην πλοκή, τα κεφάλαια κ.λπ. αλλά δε θα παρέμβει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του συγγραφέα και πάλι μόνο εάν:

α) χωρίς αυτές τις αλλαγές το βιβλίο δεν μπορεί να εκδοθεί ή

β) υπάρχει πρότερη σχετική συμφωνία, αν δηλαδή ο συγγραφέας τον προσλάβει (ως ελεύθ. επαγγελματία) για να του κάνει αυτή τη δουλειά.

Ζήτημα «απόρριψη». Ποιά είναι τα κυριότερα λάθη που κάνουν οι συγγραφείς με αποτέλεσμα να λαμβάνουν από τον Εκδοτικό Οίκο μια επιστολή απόρριψης;

Επιμέλεια, επιμέλεια, επιμέλεια. Το πιο σημαντικό κομμάτι! Δεύτερον η προσέγγιση, τα ελλιπή στοιχεία, η προκλητική γλώσσα, η προχειρότητα. Επίσης, η έρευνα: δεν έχει νόημα να στείλουμε ποίηση σε εκδότη που βγάζει fantasy και το αντίστροφο.

Τέλος να σημειώσω ότι με δεδομένη την κρίση στον ελληνικό εκδοτικό χώρο, αλλά και πριν από αυτή, η απόρριψη ενός έργου δε σημαίνει οπωσδήποτε ότι το έργο δεν ήταν καλό. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους μπορεί ένας εκδότης να αποφασίσει να μη βγάλει ένα κείμενο και μην ξεχνάτε ότι πολλοί συγγραφείς όπως η Τζ. Ρόουλινγκ, η Κάθριν Στόκετ (The Help) και πολλοί άλλοι παλιότεροι και σπουδαιότεροι (Τζ. Τζόις π.χ.) απορρίφθηκαν δεκάδες φορές πριν καταφέρουν να εκδοθούν και να κάνουν την τεράστια επιτυχία που σημείωσαν στη συνέχεια. Γι’ αυτό να πιστεύετε στον εαυτό σας και να μην το βάζετε κάτω! Καλή επιτυχία!

© Μαριάννα Νικολαΐδου

logosite2Η Φωτεινή Μοσχή είναι μεταφράστρια και επιμελήτρια βιβλίων.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφθείτε το site ή το blog της.

Advertisements

37 thoughts on “Συζητώντας με μια επιμελήτρια λογοτεχνικών βιβλίων…

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Καλησπέρα και σ’ ευχαριστώ που επισκέφτηκες το blog μου!!! 🙂
      Κατ’ αρχάς ποτέ μη λες ποτέ γιατί κι εγώ όταν εμπνεύστηκα την ιδέα για το βιβλίο που ολοκληρώνω τώρα, όχι μόνο δεν τολμούσα να σκεφτώ να το στείλω σε εκδοτικό, αλλά ούτε και να πω στο φιλικό μου περιβάλλον ότι γράφω. Μόλις όμως αρχίσει να παίρνει μορφή αναθαρρεύεις κι αρχίζεις να σκέφτεσαι διαφορετικά. 🙂

      Υ.Γ. Την πλατφόρμα του Wattpad την ξέρεις; Είναι ένα κοινωνικό δίκτυο για συγγραφείς και αναγνώστες όπου πολλοί ανεβάζουν τις ιστορίες τους για να τις διαβάσει ο κόσμος δωρεάν. Εχω φίλες που δεν τους ενδιαφέρει προς το παρόν η έκδοση των ιστοριών του από εκδοτικό και γι’ αυτό τις ανεβάζουν εκεί για να διαβαστούν.

      Αρέσει σε 1 άτομο

  1. Ο/Η pote-pote tin kiriaki λέει:

    Εξαιρετική η ιδέα της συνέντευξης για ένα τόσο ενδιαφέρον θέμα.Να ρωτήσω κι εγώ κάτι που με απασχολεί τον τελευταίο καιρό. Το κομμάτι της επιμέλειας μ’ενδιαφέρει πολύ. Το επάγγελμα μου και αυτό που έχω σπουδάσει δεν έχει κάποια σχέση.Θα μ’ενδιέφερε να το έκανα ίσως σαν εξτρα εισόδημα αλλά πως αποκτά κανεις τα εφόδια; Έχω δει για διάφορα σεμινάρια αλλά είναι ακριβά και δεν ξέρω κατά πόσο αξίζουν..Θα μ’ενδιέφερε πολύ η γνώμη σας!!

    Αρέσει σε 2 άτομα

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Σοφία μου, θα περιμένεις λίγο να δει το σχόλιο η Φωτεινή για να σου απαντήσει, γιατί εγώ ό,τι κι αν σου πω ψέματα θα’ναι. 😛

      Πάντως, μιας και το ανέφερες, είχα δει και στο site του ΕΚΠΑ κάτι σεμινάρια επιμέλειας (e-learning) και όπως λες ήταν όντως «τσιμπημένα». Κοιτούσα σε περίπτωση που έκανα κάποιο για να με βοηθάει μέχρι ενός βαθμού στην επιμέλεια/διόρθωση των βιβλίων μου, αλλά επαγγελματικά δεν ξέρω αν επαρκούν.

      Αρέσει σε 1 άτομο

    • Ο/Η metaphrasi λέει:

      Kαλημέρα Σοφάκι!! Για να γίνεις επιμελήτρια χρειάζεται -αν το πτυχίο σου δεν είναι σχετικό- να κάνεις κάποιο σεμινάριο για να μάθεις τα βασικά (εκτός από την ορθογραφία υπάρχουν πολλά ακόμα πράγματα που πρέπει να κοιτάζει ένας επιμελητής/τρια). Υπάρχουν αρκετά από όσο ξέρω, άλλα ακριβά και άλλα λιγότερο αλλά κατά τη γνώμη μου μια εκπαίδευση είναι απαραίτητη για να μπεις στο χώρο. Από τα σεμινάρια αυτά εκτός από τις γνώσεις που παίρνεις κάνεις συχνά και γνωριμίες και συναναστρέφεσαι με άτομα του χώρου και σιγά σιγά μπορείς να αναλάβεις το πρώτο σου βιβλίο. Ανάλογα με το φορέα κάποια είναι πιο «‘έγκυρα» έχουν δλδ μεγαλύτερη βαρύτητα για έναν εκδότη (π.χ αν είναι από το παλιό ΕΚΕΒΙ ή αν τα δίδασκε κάποιος γνωστός επιμελητής). Ελπίζω να βοήθησα κάπως 🙂

      Αρέσει σε 2 άτομα

  2. Ο/Η oneiraparamithiou λέει:

    Πολύ χρήσιμη ανάρτηση, κορίτσια, σας ευχαριστουμε και τις δυο πολυ!!
    Ευαγγέλιο θα τις κανω τις απαντήσεις! 😜
    Τωρα για το θέμα…ορθογραφία…αγχωθηκα😜😁😁. Απο δω και πέρα θα διπλότσεκάρω τα παντα πριν τα στείλω σε εκδοτικούς!
    Φιλια πολλα!

    Αρέσει σε 2 άτομα

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Χαχα… άστα κι εγώ χάρηκα πάρα πολύ με τις απαντήσεις (και με όλη την συνέντευξη φυσικά!) και έχω στρωθεί στις διορθώσεις!

      Η ορθογραφία είναι και για μένα ένα μεγάλο θέμα (όταν ήμουν μικρή ήμουν πρότυπο καλής ορθογραφίας και τώρα στα γεράματα το χάος – δεν ξέρω πώς κατάντησα έτσι 😛 )

      Φιλάκια και σε σένα, κοριτσάρα! 🙂

      Αρέσει σε 1 άτομο

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Αλήθεια???? 🙂 🙂 🙂
      Να σου ευχηθούμε λοιπόν με τη σειρά μας ό,τι καλύτερο και μόλις με το καλό πάρει το δρόμο προς την έκδοση, περιμένουμε περισσότερες πληροφορίες (τίτλος, σημεία πώλησης κτλ κτλ)! 😀

      Μου αρέσει!

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Ευχαριστούμε για τα καλά σου λόγια!!!! 🙂

      Γράφεις κι εσύ κάτι αυτό τον καιρό; Διαβάζω τακτικά τις βιβλιοκριτικές σου στο μπλογκ και μόλις ηρεμήσω λίγο από τα διάφορα τρεχάματα, έχω να του κάνω μία «έφοδο σχολίων» εφ’ όλης της ύλης! 🙂
      (ειδικά για τις 50 αποχρώσεις νομίζω πως συμφωνούμε σε πολλά).

      Σε φιλώ και θα τα πούμε σύντομα στα σχόλια του blog σου (αλλά και στο «Ms Psyche» που μόλις τώρα ανακάλυψα ότι υπάρχει!!)

      Αρέσει σε 1 άτομο

      • Ο/Η fantra13 λέει:

        Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον σου Μαριάνα για τα 2 blogs μου. Θα περιμένω με χαρά να διαβάσω σχόλια σου (συμφωνούμε, δεν συμφωνούμε).
        Όσον αφορά την πρώτη σου ερώτηση: Γράφω κι εγώ η έρμη κάτι αλλά τον ατελείωτο έχει (Πώς λέμε «είναι μεγάλη ιστορία; Αυτό στην κυριολεξία του όμως!). Αν ποτέ το έχω έτοιμο και προς δημοσίευση θα βαρέσω συναγερμό και θα χτυπήσω καμπάνες 10 μητροπόλεων! 😛

        Αρέσει σε 1 άτομο

      • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

        Δεν φαντάζεσαι πόσο σε καταλαβαίνω στο θέμα του… «ατελείωτου».
        Ντρέπομαι που το λέω αλλά παλεύω αυτό το πρώτο μου μυθιστόρημα από τα τέλη του 2012 και υπάρχουν στιγμές που πραγματικά πιστεύω πως δεν θα τελειώσει ποτέ!

        Κι εγώ σε μια τέτοια φάση θα είμαι μόλις το ολοκληρώσω (συναγερμοί, καμπάνες, νταούλια) αλλά μην πτοείσαι… μπορεί ο δικός σου «σαματάς» να ακουστεί πριν από τον δικό μου! 😛

        Μου αρέσει!

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Κι εγώ σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια!!! 🙂

      Να σου ευχηθώ με τη σειρά μου ό,τι καλύτερο για το blog σου! Πολύ ευαίσθητο θέμα η σωστή διατροφή και οι συμβουλές που μας δίνεις θεωρώ ότι είναι πολύτιμες!!!

      Φιλάκια πολλά! 🙂

      Μου αρέσει!

  3. Ο/Η Η Blogger της διπλανής πόρτας λέει:

    Μπράβο γι αυτή την συνέντευξη. Συγχαρητήρια και στις δύο σας και για τις έξυπνες ερωτήσεις και για τις κατατοπιστικές απαντήσεις 🙂
    Πολλοί από εμάς ίσως είχαμε τέτοιου είδους απορίες αλλά δεν είχαμε που να απευθυνθούμε. Οπότε σας ευχαριστούμε 🙂
    Καλή συνέχεια και στις δυο!!!!

    Αρέσει σε 2 άτομα

    • Ο/Η Mariana Nikolaidou λέει:

      Σ’ ευχαριστούμε πολύ για τα καλά σου λόγια! 🙂
      Πραγματικά, ο λόγος που ξεκίνησα αυτό το blog ήταν επειδή κι εγώ είχα (και συνεχίζω να έχω) ένα σωρό απορίες σχετικά με πρακτικά θέματα συγγραφής για τις οποίες πράγματι όπως λες δυσκολευόμουν να βρω απαντήσεις (είτε στο διαδίκτυο είτε αλλού). Χαίρομαι που σε βοήθησε το συγκεκριμένο άρθρο, θα προσπαθήσω να ανεβάζω σταδιακά κι άλλα τέτοια.

      Υ.Γ. Επίσης, πρέπει κάποια στιγμή να γράψω ένα ποστς με όλα τα χρήσιμα links που έχω ανακαλύψει κατά καιρούς και που με έχουν βοηθήσει πολύ στη συγγραφή. (ίσως να είναι και το επόμενο).

      Φιλιά πολλά και σ’ ευχαριστώ και πάλι για τα καλά σου λόγια!!! 🙂

      Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s