“Παιδί 44”: Ένα αριστούργημα της αστυνομικής λογοτεχνίας

Παρόλο που από την αρχή που ξεκίνησα αυτό το blog δεν είχα σκοπό να ασχοληθώ με βιβλιοκριτική και παρουσιάσεις βιβλίων, πιστεύω πως σιγά σιγά έφτασε η στιγμή που πρέπει αναγκαστικά να το κάνω. Κι αυτό επειδή έχω σκοπό μέσα στις επόμενες μέρες να ξεκινήσω μια σειρά αναρτήσεων που θα έχουν σχέση με την Τέχνη της Συγγραφής, όπου θα παρουσιάζονται αναλυτικά διάφορες τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί όσον αφορά στο στήσιμο της δομής ενός μυθιστορήματος, στην κατασκευή του σκελετού του, στην ανάπτυξη των διάφορων χαρακτήρων, στην επιλογή α’ η γ’ προσώπου αφήγησης και πολλά άλλα. Ως υποστηρίκτρια της άποψης ότι ο καλύτερος τρόπος για να εξηγήσεις μια θεωρία είναι το να την παρουσιάσεις μέσα από παραδείγματα, βρέθηκα στην ανάγκη επιλογής ενός μυθιστορήματος το οποίο θα μπορεί να μου χρησιμεύσει στο μέλλον ως παράδειγμα για όλες αυτές τις αφηγηματικές αναλύσεις που έχω σκοπό να παρουσιάσω. Και δεδομένου ότι δεν ήθελα να επιλέξω κάποιο παλιό και καθιερωμένο έργο (αφού παρατήρησα ότι στο διαδίκτυο κυκλοφορούν άπειρες επεξηγήσεις αφηγηματικών τρόπων και τεχνικών βασισμένες σε έργα καταξιωμένων συγγραφέων), αποφάσισα να επιλέξω ένα σχετικά καινούριο και όχι τόσο γνωστό βιβλίο, το δικό μου αγαπημένο βιβλίο αστυνομικής λογοτεχνίας που φέρει τον τίτλο: «Παιδί 44» .

Παιδί 44  Εκδότης : ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ
Συγγραφέας : Σμιθ Τομ Ρομπ
Μεταφραστής : Παπακωνσταντοπούλου Ουρανία

Περιγραφή (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Σοβιετική Ένωση, 1953. Υπεύθυνο για την επιβολή του νόμου είναι το Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας –η μυστική αστυνομία που η αγριότητά της δεν είναι καθόλου μυστική– επί της βασιλείας του οποίου ο λαός διατάσσεται να πιστεύει ότι το έγκλημα δεν υφίσταται.

Όταν όμως ανακαλύπτεται το πτώμα ενός αγοριού πάνω στις σιδηροδρομικές γραμμές στη Μόσχα, ο αξιωματικός Λέο Ντεμίντοφ –ήρωας πολέμου, τυφλά αφοσιωμένος στο Υπουργείο– μαθαίνει προς μεγάλη του έκπληξη ότι η οικογένεια του παιδιού είναι πεπεισμένη πως πρόκειται για φόνο. Οι προϊστάμενοι του Λέο τον διατάζουν να την αγνοήσει κι αυτός αναγκάζεται να υπακούσει. Κάτι μέσα του, όμως, του λέει ότι η υπόθεση κρύβει πολλά.

Το Υπουργείο, συναισθανόμενο τις αμφιβολίες του Λέο, δε διστάζει να τον απειλήσει, αναγκάζοντάς τον να γυρίσει την πλάτη του στο άλλοτε αγαπημένο του Κόμμα. Έχοντας περιπέσει σε δυσμένεια, εξόριστος μαζί με τη γυναίκα του, Ραΐσα, σε κάποια επαρχιακή πόλη στα βάθη των Ουραλίων, ο Λέο συνειδητοποιεί ότι το έγκλημα που βοήθησε να συγκαλύψουν στην πρωτεύουσα έχει συμβεί κι εδώ.

Η δολοφονία ενός ακόμη παιδιού.

Διακινδυνεύοντας τα πάντα, ο Λέο και η Ραΐσα αποδύονται στο κυνήγι ενός τρομερού δολοφόνου – ακόμη και με κίνδυνο να θεωρηθούν εχθροί του κράτους…

Άμεσα συνδεδεμένο με πραγματικά γεγονότα, το Παιδί 44 είναι ένα θρίλερ καταιγιστικής δράσης και, ταυτόχρονα, μια σπαρακτική καταγραφή της τρομοκρατίας που επιβάλλουν στους λαούς οι ίδιες οι κυβερνήσεις τους, εξετάζοντας την ενοχλητική αλήθεια του τι σημαίνει να προσπαθείς να επιβιώσεις κάτω από το ζυγό μιας δικτατορίας – και τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος θα τολμήσει να αντιδράσει.

Τομ Ρομπ Σμιθ. Συγγραφέας του μυθιστορήματος "Παιδί 44"

Τομ Ρομπ Σμιθ. Συγγραφέας του μυθιστορήματος «Παιδί 44»

 

Το «Παιδί 44» γράφτηκε το 2007 από τον τότε πρωτοεμφανιζόμενο Βρετανό συγγραφέα Τομ Ρομπ Σμιθ και εκδόθηκε από τον Βρετανικό Εκδοτικό Οίκο Grand Central Publishing το 2008. Δεν ανήκει ακριβώς στο είδος της αστυνομικής λογοτεχνίας (παρόλο που αν βρεθείτε σε κάποιο γνωστό βιβλιοπωλείο να είστε σίγουροι ότι σε αυτό το ράφι θα το έχουν τοποθετήσει), αλλά κυρίως στην πολιτική λογοτεχνία. Πρόκειται για ένα «αστυνομικής δομής πολιτικό μυθιστόρημα», όπως εύστοχα αναφέρει η blogger Βιβή Γ. και θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί της. Η ιστορία ξεκινάει το 1933 με τη δολοφονία ενός παιδιού στο Τσερβοϋ της Ουκρανίας, ένα έγκλημα που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ. 20 χρόνια μετά, στη Μόσχα, ένα ακόμα παιδί βρίσκεται νεκρό δίπλα από τις ράγες ενός τρένου και ο αξιωματικός Λέο Ντεμίντοφ, κατ’ εντολή του κράτους, καλείται να καθησυχάσει τους γονείς ότι πρόκειται για ατύχημα. Το έγκλημα, άλλωστε, αποτελεί προϊόν του Καπιταλιστικού συστήματος, επομένως στο Κομουνιστικό καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης δεν νοείται καν η ύπαρξη ενός κατά συρροή δολοφόνου, όπως υπονοεί η οικογένεια του παιδιού. Οι ισχυρισμοί του Φίοντορ Αντρεέφ – χαμηλόβαθμου στελέχους της Κρατικής Ασφάλειας και πατέρα του άτυχου αγοριού – ότι ο γιος του δολοφονήθηκε, όπως επίσης και η ανακάλυψη κι άλλων παρόμοιων παιδικών θανάτων που συνέβησαν κάτω από τις ίδιες παράξενες συνθήκες, θα βάλουν τον Λέο σε σκέψεις, αναγκάζοντάς τον να αναθεωρήσει την άλλοτε τυφλή πίστη του προς το Σταλινικό καθεστώς και να αναλάβει με κίνδυνο της ζωής του, αλλά και της ζωής της γυναίκας του Ραΐσα, την εξιχνίαση αυτών των ειδεχθών εγκλημάτων.

Η πρώτη συγγραφική απόπειρα του Σμιθ βασίζεται στην πραγματική ιστορία του κατά συρροή δολοφόνου Αντρέι Τσικατίλο (ή αλλιώς «Χασάπη του Ροστόφ») και κέρδισε διθυραμβικές κριτικές. Το «Παιδί 44» απέσπασε τα Βραβεία CWA “Ian Fleming Steel Dagger” και “Galaxy Book Award” το 2008 κι ήταν επίσης υποψήφιο για το βραβείο “Booker” της ίδιας χρονιάς. Αποτελεί το πρώτο μέρος της τριλογίας «Leo Demidov Series” με δεύτερο το μυθιστόρημα «Ο μυστικός λόγος» (κυκλοφορεί επίσης από τις εκδόσεις Πατάκη) και τρίτο το «Agent 6» που κυκλοφόρησε στη Βρετανία τον Ιούλιο του 2011. Τα δικαιώματα για την μεταφορά του πρώτου βιβλίου της τριλογίας στη μεγάλη οθόνη έχουν αγοραστεί από τον Ρίντλεϊ Σκοτ και η ταινία αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στις Αμερικανικές αίθουσες τον Απρίλιο του 2015 (με πρωταγωνιστές τους: Τομ Χάρντι στο ρόλο του Λέο Ντεμίντοφ, Νοόμι Ραπάσε στο ρόλο της Ραΐσα και Γκάρι Όλντμαν στο ρόλο του Στρατηγού Νεστέροφ).

Tom Hardy (Λέο) και Noomi Rapace (Ραΐσα) σε σκηνή από τα γυρίσματα της ταινίας "Child 44"

Tom Hardy (Λέο) και Noomi Rapace (Ραΐσα) σε σκηνή από τα γυρίσματα της ταινίας «Child 44»

Κατ’ εμέ η ιστορία αυτή θα είχε πολύ μεγαλύτερη απήχηση στο ευρύ κοινό αν δεν έθιγε τα κακώς κείμενα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, γεγονός που έλαβε ποικίλα αρνητικά σχόλια από πλήθος αναγνωστών (ναι, ο Τομ Σμιθ επικρίθηκε για την αντι-Σοβιετική του προπαγάνδα, η οποία τολμώ να παραδεχτώ ότι πράγματι ξεφεύγει σε αρκετά σημεία του βιβλίου). Πέρα από την πολιτική του τοποθέτηση όμως – που άλλοι θα την ενστερνιστούν και άλλοι θα την μισήσουν – προσωπικά θα εστιάσω απλά και μόνο στην αφηγηματική του ικανότητα. Πρόκειται αναμφίβολα για έναν συγγραφέα που:

Ξέρει να εκπλήσσει τον αναγνώστη: Διαθέτει ένα άριστο ταλέντο στο να σου αποσπά την προσοχή, εστιάζοντας την σε άσχετα με την πλοκή γεγονότα, ώστε να απορροφηθείς εντελώς από αυτά και όταν ο δολοφόνος επιτεθεί, να βρεθείς εντελώς προ εκπλήξεως.

Ξέρει να αναπτύσσει δυνατούς χαρακτήρες: Τόσο ο πρωταγωνιστής Λέο όσο και η γυναίκα του Ραΐσα είναι άτομα που βιώσαν φρικτά γεγονότα κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου και κουβαλούν μέσα τους βιώματα που εξακολουθούν να σημαδεύουν τις σκέψεις τους, τις αποφάσεις τους αλλά και τις πράξεις τους.

Ξέρει να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον: Παρόλο που το μυθιστόρημα κάνει μια μικρή «κοιλιά» στην αρχή, ο αναγνώστης καταφέρνει να παρασυρθεί από τους απανωτούς φόνους που διαπράττονται και από το γεγονός ότι πολλοί γνωρίζουν γι’ αυτούς, όμως φοβούνται να μιλήσουν. Αγωνιά για να μάθει την πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου και καταβροχθίζει τις σελίδες του ώσπου να φτάσει επιτέλους στην μακάβρια αποκάλυψη.

 Το «Παιδί 44» υπόσχεται να μην απογοητεύσει τους λάτρεις της αστυνομικής λογοτεχνίας και του μυστηρίου/θρίλερ γενικότερα και για όσους ενδιαφέρονται να το αποκτήσουν, στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη. Όπως ανέφερα και στην αρχή, το μυθιστόρημα του Σμιθ θα αποτελέσει ένα βιβλίο-παράδειγμα σε αρκετές από τις επόμενές μου αναρτήσεις. Τέτοιου είδους αναφορές που αποκαλύπτουν στοιχεία της πλοκής μιας ταινίας ή ενός βιβλίου ονομάζονται Spoiler – όπως πολλοί από εσάς ήδη γνωρίζετε – επομένως για όσους δεν επιθυμούν να πληροφορηθούν μέσω των παραδειγμάτων μου την εξέλιξη ή το τέλος της ιστορίας μπορούν απλά να αποφύγουν να τις διαβάσουν. Οι αναρτήσεις των παραδειγμάτων αυτών θα εμφανίζονται σε ξεχωριστή κατηγορία που θα ονομάζεται «Παραδείγματα Συγγραφής – Spoiler Alert» και ο αναγνώστης θα μπορεί να μεταφερθεί σε αυτά μόνο αν ο ίδιος το επιλέξει.

Καλή σας ανάγνωση

© Μαριάννα Νικολαΐδου

Υ.Γ. 16 Απριλίου 2015 το «Παιδί 44» κάνει πρεμιέρα στους ελληνικούς κινηματογράφους από την Odeon. (Trailer με ελληνικούς υπότιτλους)

Βιβλιογραφία – Αναφορές:

Wikipedia, «Child 44» (http://en.wikipedia.org/wiki/Child_44)

Wikipedia, «Tom Rob Smith» (http://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Rob_Smith)

Wikipedia, «Andrei Chikatilo» (http://en.wikipedia.org/wiki/Andrei_Chikatilo)

Βίκη. Γ «»Παιδί 44″, Τομ Ρομπ Σμιθ» (http://lesxianagnosisbiblioudegas.blogspot.gr/2010/09/44.html)

Εφημερίδα “Το Βήμα”, «Ο πράκτορας, ο παπάς και ο Χρουστσόφ» (http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=474767)

Εκδόσεις Πατάκη, «Παιδί 44» (http://www.patakis.gr/viewshopproduct.aspx?id=572247)

Εκδόσεις Πατάκη, «Ο Μυστικός Λόγος» (http://www.patakis.gr/viewshopproduct.aspx?id=613762)

IMDb Database, «Child 44» (http://www.imdb.com/title/tt1014763/)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s